Cebula dymka i szpinak

Uprawa cebuli z dymki jest szczególnie polecana wiosną, gdyż można uzyskać chętnie kupowaną świeżą cebulę z zielonym szczypiorem. Z kolei szpinak idealnie nadaje się na uprawę przedplonową.

Uprawa dymki udaje się z powodzeniem na terenie całego kraju. Najlepsze efekty uzyskuje się jednak, uprawiając cebulę na glebach żyznych, o wysokiej kulturze i wystarczającym uwilgotnieniu, o pH 6,5.

Dymka – sadzenie cebuli dymki

Dobrym przedplonem dla uprawy cebuli są zboża (przede wszystkim jęczmień i pszenica), warzywa strączkowe (groch i fasola) oraz pomidor. Unikać należy natomiast stanowisk po warzywach cebulowych (przerwa powinna wynosić 4 lata), kapustnych, korzeniowych (seler i pietruszka), bobie i bobiku oraz ziemniaku. Cebula na dymkę powinna być uprawiana w drugim (gleby słabsze) lub w trzecim, a nawet czwartym roku (gleby zasobniejsze) po oborniku (30 – 40 t/ha pod orkę jesienną).

W produkcji cebuli dymki wyróżnia się dwa etapy. Pierwszy polega na uzyskaniu cebul o niewielkich rozmiarach, które w roku następnym zostaną wysadzone. Optymalny termin siewu nasion to początek trzeciej dekady kwietnia. Nasiona wysiewa się w rzędy co 15 – 20 cm. Wysiew wykonuje się dość gęsto, gęściej niż w przypadku tradycyjnej uprawy, gdyż celem jest uzyskanie cebul o niewielkich rozmiarach. Norma wysiewu na 1 ha to 120 – 150 kg. Zbiór następuje od polowy lipca do początku sierpnia. Oznaką kończącej się wegetacji dymki jest załamywanie się szczypioru i zasychanie łuski. Następuje to zwykle po 100 – 110 dniach od siewu. Zbioru nie należy opóźniać, gdyż pogarsza to jakość plonu. Cebule wyrywa się z gleby ręcznie lub bardzo płytko wyoruje i pozostawia w polu na kilka dni do doschnięcia. Dosuszanie można również wykonać, układając cebule cienką warstwą w przewiewnym pomieszczeniu na 2 – 3 tygodnie. Po całkowitym zaschnięciu szczypioru należy przyciąć go na 1,5 cm (zbyt krótkie przycięcie może spowodować jego wybijanie w czasie przechowywania).

Po zbiorze cebule można przeznaczyć do sprzedaży. Segreguje się je wówczas na kilka wyborów na podstawie średnicy: I: 5 – 10 mm, II: 11 – 15 mm, III: 16 – 20 mm i IV: 21 – 25 mm. Natomiast cebule o średnicy powyżej 25 mm nie nadają się do dalszej produkcji jako dymka i przeznacza się je tylko na sprzedaż. Plon dymki zwykle wynosi 18 – 20 t/ha. Sposób jej przechowywania zależy od jej wielkości. Dymkę średniej wielkości i większą przechowuje się w temperaturze 18 -20°C, co zapobiega szybkiemu wybijaniu pędów nasiennych po jej posadzeniu. Można ją również przechowywać do stycznia w temperaturze 1 -2°C, a następnie w 18 – 20°C. Natomiast cebule drobne, którym nie grozi szybkie wydawanie pędów nasiennych, powinny być przechowywane przez cały okres w dowolnie niskiej temperaturze, lecz nie niższej niż 1°C. Cebul tych nie można przechowywać w cieple, ponieważ blisko połowa z nich zaschnie i stanie się bezużyteczna do dalszej produkcji. W drugim roku uprawy dymki (drugi etap) uzyskuje się cebule ze świeżym szczypiorem do bezpośredniego spożycia.

Najlepsze są dymki o średnicy 11 -15 mm i je przede wszystkim wykorzystuje się w produkcji najwcześniejszej. Natomiast główki najdrobniejsze wykorzystuje się w produkcji na późniejszy zbiór letni. Na najwcześniejszy zbiór cebule sadzi się możliwie wcześnie. Może to być już koniec marca i początek kwietnia. W przypadku najwcześniejszych nasadzeń na 1 m2 przypada 150 – 300 cebul. Ilości potrzebnej dymki zależy od jej wielkości, na 1 ha potrzeba 400 – 600 kg drobnych, 700 – 1200 kg średnich lub 1,5 – 21 dużych cebul. Sadzić je można w rzędy co 20 – 25 cm, po dwie cebule obok siebie. Na zbiór letni rozstawa w rzędzie powinna wynosić 4 – 5 cm. W rejonach Polski o łagodnym klimacie dymkę można uprawiać także w cyklu jesiennym. Do tego typu produkcji przeznacza się cebule o średnicy 20 – 25 mm. Termin sadzenia przypada na 1 -15 października. Pod tę produkcję należy przeznaczyć gleby lżejsze, szybko nagrzewające się i bez skłonności do zaskorupiania. Obecnie w Polsce nie ma zarejestrowanych środków, którymi można by zaprawiać dymkę przed wysadzeniem w pole.

W celu zapobieżenia gniciu należy plantacje opryskać po ukazaniu się pierwszych liści. W przypadku zauważenia pierwszych objawów mączniaka rzekomego cebuli (szarozielony nalot na powierzchni liści) można zastosować oprysk fungicydem, np. Dithane NeoTec 75 WG w dawce 2 – 3 kg/ha z dodatkiem zwilżacza. Na plantacjach ekologicznych można użyć Bioseptu 33 SL w dawce 1,5 l/ha. Opryski plantacji przeprowadza się co 7 dni od połowy maja, dodatkowo należy usuwać rośliny porażone. Przeciwko wszelkim szkodnikom pojawiającym się w uprawie dymki można stosować Karate Zeon 050 CS w dawce 0,12 l/ha, okres karencji dla środka wynosi 7 dni. Zbiory dymki można przyspieszyć, przykrywając ją folią perforowaną na 2 tygodnie lub na 4 tygodnie agrowłókniną. Wówczas pierwszy termin przypada już na początek maja. Cebule wyrywa się ręcznie lub, gdy jest to niemożliwe, podkopuje się je. Do sprzedaży przeznacza się cebule ze szczypiorkiem, zdrowe i nieuszkodzone. Korzenie należy skrócić. Z cebul ze szczypiorem przygotowuje się pęczki o masie 100 lub 250 g. Plon wynosi 10 – 60 t/ha.

Szpinak – sadzenie szpinaku

Szpinak najlepiej rośnie w temperaturze 15 – 18°C. Dobrze zanosi przymrozki nawet do -7°C. Ma spore wymagania wodne, dotyczy to także wysokiej wilgotności powietrza i z tego powodu nie znosi wiatrów. Natomiast wysoka temperatura i niedostatek wody przyspieszają wybijanie w pędy kwiatostanowe, czemu sprzyja długi dzień. Wymaga gleb żyznych i odpowiednio wilgotnych, najlepiej zasobnych w próchnicę. Wiosną nie należy go jednak uprawiać na torfach. Optymalne pH to 6,0 – 6,7. Szpinak jest dobrym przedplonem dla późnych odmian warzyw kapustnych, selera, ogórka i pomidora. Uprawia się go w drugim roku po oborniku. Uzupełniające nawożenie mineralne na 1 ha wynosi 80 – 90 kg N (połowę dawki stosuje się przed siewem, a drugą pogłównie), 40 – 60kg P2O5 i 80 -120kgK2O. Okres wegetacji szpinaku to około 50 dni. Nasiona wysiewa się od polowy marca do polowy kwietnia, a zbiór przypada na maj i początek czerwca. Siejemy na głębokość 2 – 3 cm, w rzędy co 20 – 40 cm, a w rzędzie co 15 – 20 cm. Na 1 ha potrzeba 20 – 40 kg nasion. Przed siewem nasiona zaprawia się preparatami chemicznymi, np. Zaprawą nasienną T 75 DS/WS w dawce 4 g/kg.

W przypadku pojawienia się na plantacji mączniaka rzekomego szpinaku (najgroźniejszej choroby tego gatunku) nie wolno stosować żadnych fungicydów. Wystąpieniu tej choroby zapobiega się poprzez uprawę odpornych odmian mieszańcowych, np. Asta F1, Orbita F1, Sporter F1, Eagle F1, Whale F1, Puma F1, lokalizowanie upraw z dala od zbiorników wodnych oraz powracanie na to same pole nie częściej niż co 3 lata. W przypadku pojawienia się mszyc spryskuje się rośliny roztworem Pirimoru 500 WG w dawce 0,3 – 0,5 kg/ha. Rośliny zbiera się, gdy mają 6 – 7 liści, najlepiej w dni pogodne, w godzinach porannych lub popołudniowych. Nie można dopuścić do wybijania w pędy kwiatostanowe, bowiem powoduje to gorzknięcie liści.

Na małych powierzchniach zbiór prowadzi się ręcznie, wycinając całe rośliny lub pojedyncze liście ostrym nożem. Można również wycinać rośliny kosą. Na większych plantacjach do zbiorów wykorzystuje się maszyny. Z zebranych roślin usuwa się liście uszkodzone i chore. Zaraz po ścięciu szpinak należy dostarczyć do punktu skupu lub chłodni, gdzie w temperaturze 0°C i wilgotności powietrza 90% może być przechowywany do 2 tygodni. Rośliny przeznaczone do bezpośredniego spożycia powinny być pakowane w opakowania z folii PE, co przedłuża ich świeżość. Plony wynoszą od 10 do 20 t/ha.

dr Tomasz W. Bralewski, Agnieszka Rosińska Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Źródło: Tygodnik rolniczy 26/03/2010
www gazety: http://www.tygodnik-rolniczy.pl/