Dokuczliwe dla brokułów

Brokuły narażone są na infekcje grzybowe i bakteryjne przez całą wegetację, dlatego wymagają starannej ochrony. Ze względu na ograniczoną liczbę zarejestrowanych w tej uprawie środków ochrony roślin, warto wiedzieć jakie zagrożenia mogą wystąpić na roślinach, aby móc w porę odpowiednio je zdiagnozować i zapobiec ich rozprzestrzenianiu się.

Na największą skalę brokuł uprawiany jest w Polsce na zbiór późnoletni i jesienny pod zamówienia przemysłu chłodniczego. Niebagatelna jest także wielkość jego produkcji na zaopatrzenie „rynku świeżego”, zarów­no ze zbioru wczesnowiosennego, jak i jesiennego. Uprawa na zbiór letni jest możliwa, ale na ogół dość trudna ze względu na zbyt wysokie temperatury, które sprzyjają rozwojowi wielu cho­rób atakujących rośliny. W sytuacji bra­ku rejestracji w Polsce preparatów do zwalczania niektórych chorób brokułu, nacisk należy położyć na profilakty­kę. Zacząć należy od rozsady, gdyż od jej zdrowotności i jakości w dużym stopniu zależy ogólna kondycja roślin w polu. Istotny jest również wybór stanowiska i prawidłowy płodozmian.

Mączniak rzekomy kapustnych to choroba, której sprawcą jest organizm grzybopodobny – Hyaloperonospora parasitica. Występuje powszechnie wczesną wiosną podczas produkcji rozsady oraz w uprawie jesiennej. Pierwsze objawy są widoczne na dol­nych liściach w postaci oliwkowożółtych plam na górnej stronie blaszki liściowej. Podczas dużej wilgotności powietrza na dolnej stronie blaszki widoczny jest obfity, białoszary na­lot. W takiej sytuacji rośliny szybko zamierają. W okresie jesiennym nastę­puje tzw. infekcja systemiczna grzybni do wnętrza róży i głąba powodująca szarzenie tkanek (widoczne na prze­kroju łodygi). Objawy te w początko­wej fazie rozwoju choroby mogą być niewidoczne na zewnątrz. Chorobie sprzyja chłodna i wilgotna pogoda jesienna (temperatura 8-16°C nocą i poniżej 23°C podczas dnia) oraz zbyt duże zagęszczenie roślin lub brak światła podczas produkcji rozsady. Przykrywanie rozsady włókniną lub folią również sprzyja rozwojowi pato­genu, przez zwiększenie wilgotności wokół siewek.

Zapobieganie i zwalczanie pole­ga na wysiewie zaprawionych nasion oraz zapewnieniu optymalnego za­gęszczenia roślin podczas produkcji rozsady, a także częstego wietrzenia. Po zauważeniu pierwszych objawów chorobowych na rozsadniku można zastosować jeden z fungicydów kontaktowo-układowych: Ekonom 72 WP, Ekonom MM 72 WP, Konkret Mega 72 WP lub Rywal 72 WP. Po posa­dzeniu brokułów w polu, od początku tworzenia się róż do osiągnięcia przez nie pełnej wielkości można stosować preparat Scorpion 325 SC. Chorobę ogranicza również zabieg preparatem Ridomil Gold MZ Pepite 67,8 WG stosowanym w uprawie brokułów przeciwko bielikowi krzyżowych.

Kita kapusty – jej sprawcą jest pier­wotniak – Plasmodiophora brassicae. Zaliczana jest do najgroźniejszych chorób warzyw kapustnych. Poraże­niu mogą ulec rośliny we wszystkich fazach rozwoju. Początkowo na korze­niach pojawiają się drobne, białawe lub żółtawe guzki, które stopniowo rozrastają się w duże, nieregularnych kształtów narośla. Porażone rośli­ny rosną bardzo słabo, liście łatwo więdną podczas upałów, nie tworzą się róże. Chcąc zapobiec chorobie na glebach zakażonych nie można upra­wiać brokułów przez co najmniej 4-5 lat, uprawiać na glebach o odczynie zbliżonym do obojętnego, gle­by kwaśne należy wapnować stosując jesienią 700-1000 kg/ha nawozu azotowowapniowego Perłka lub 2-4 t/ha innych nawozów wapniowych pod­noszących pH podłoża. Rozsadę na­leży produkować w podłożach lub na rozsadniku wolnym od kiły kapusty, podłoża można zdezynfekować przez parowanie. Obecnie w Polsce nie ma zarejestrowanych preparatów do zabezpieczania roślin brokułu przed tą chorobą, a także do jej zwalczania po porażeniu roślin. Ogranicza rozwój agrofaga i łagodzi skutki zniszczenia systemu korzeniowego zastosowanie jednego z preparatów opartego na wy­ciągu z alg morskich, np. Alginure, Bio-algeen S90, Goemar BM 86.

Mokra zgnilizna bakteryjna – cho­roba bakteryjna, powodowana przez Pectobacterium spp. oraz Pseudomonas spp. Ujawnia się podczas two­rzenia róż. Pierwsze objawy choroby widoczne są w postaci małych wodni­stych plam, które szybko powiększają się i gniją oraz przybierają barwę od ciemnobrązowej do brązowoczamej. Postępującemu gniciu towarzyszy in­tensywny i nieprzyjemny zapach. Po jakimś czasie gnilne plamy zapadają się. Bakterie wywołujące chorobę zalegają w glebie wraz z resztkami roślin. Rozwojowi choroby sprzyja długotrwała wilgotna pogoda. Dlate­go też występuje najczęściej w okre­sie uprawy na zbiór jesienny, kiedy zwilżenie powierzchni roślin rosą lub wodą deszczową utrzymuje się przez długi okres. Infekcja następuje najczęściej na różach przejrzewają­cych, zwykle w miejscach uszkodzeń mechanicznych tkanki. Duży udział w przenoszeniu choroby mają mu­chówki, które zwabione zapachem rozkładających się tkanek roślin­nych przenoszą bakterie na rośliny zdrowe. Niestety obecnie w Polsce nie ma syntetycznych środków zarejestrowanych do ochrony brokułu przed tą chorobą. Dlatego podstawą ochrony jest profilaktyka, a więc sto­sowanie prawidłowego płodozmianu i ostrożne wykonywanie wszelkich zabiegów pielęgnacyjnych tak, aby zminimalizować uszkodzenia roślin. Jeśli to możliwe należy nawadniać rośliny bez zwilżania liści; ścinać róże w optymalnej fazie dojrzałości (częsty zbiór). Rozprzestrzenianie się bakterioz ogranicza preparat biotechniczny Biosept Active (ekstrakt z grejpfruta).

Czerń krzyżowych (alternarioza) – powodowana jest przez Altemaria brassicae, A. brassicolaoraz A. altemata. Choroba może pojawić się już w czasie produkcji rozsady, gdy nie zaprawiono nasion, nie zdezynfekowano pojemników wyko­rzystywanych powtórnie, a także nie oczyszczono z resztek pożniwnych. Najczęściej atakowane są dolne, starsze liście, na których pojawiają się koncentryczne, ciemno zabarwione, oto­czone żółtawą obwódką plamy. Na ich powierzchni pojawia się ciemnobrązowa warstwa nalotu zarodników konidialnych. Często w miejscach porażenia tkanka zamiera i wykrusza się. Patogen zimuje w resztkach roślinnych pozostających po zbiorze oraz w chwastach z rodziny kapustowatych, które stanowią poważne źródło rozprzestrzeniana się tej choroby. Pierwotnym źródłem są także nasiona. Do masowego zakaże­nia dochodzi wówczas, gdy temperatura powietrza utrzymuje się na poziomie 20-27°C, wilgotność powietrza wzrasta do 95% lub więcej i utrzymuje się przez ok. 20 godzin (lub gdy okres stałego zwilżenia roślin wynosi co najmniej 5 godzin). Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się choroby, należy głębo­ko przyorywać resztki pożniwne roślin kapustowatych oraz chwastów z tej rodziny, zaprawiać nasiona oraz przestrzegać płodozmianu. W okresach sprzyjających rozwojowi choroby, po zaobserwowaniu pierwszych objawów, rośliny opryskiwać fungicydami, takimi jak: Rovral Aquaflo 500 SC, Dymas*, Scorpion 325 SC lub Signum 33 WP.

Szara pleśń choroba grzybowa, której sprawcą jest Botrytis cinerea. Występuje powszechnie na wielu gatunkach roślin uprawnych. Ujawnia się zwykle w okresie zbiorów lub dopiero podczas przechowywania brokułów. W warun­kach polowych najczęściej atakuje róże brokułów zbyt długo przetrzymywanych na roślinach po osiągnięciu dojrzałości zbiorczej. Sprzyjające warunki do rozwoju choroby panują w tunelach foliowych. Wrota infekcji stanowią wszelkie uszkodzenia mechaniczne lub spowodowane przez inne czyn­niki chorobotwórcze, a także np. szkodniki czy mróz. Na róży pojawiają się brązowe, wodniste plamy, które podczas chłodnej i wilgotnej pogody pokrywają się szarym nalotem zarodników konidialnych. Porażone tkanki gniją. W celu ogra­niczenia ryzyka porażenia roślin przez szarą pleśń plantacje brokułów należy zakładać na terenach otwartych i przewiew­nych, nie dopuszczać do zachwaszczenia, ograniczyć desz­czowanie w okresie dorastania róż. Usuwać resztki roślinne i uszkodzone mechanicznie brokuły, na których mógłby się rozwijać patogen. Skuteczny jest preparat biotechniczny Biosept Active (ekstrakt z grejpfruta) lub nawóz Prev-B2 (olejek pomarańczowy z borem), który ogranicza także populacje mszyc i wciornastków. Do ochrony róż przed chorobami przechowalniczymi przed zbiorem można wykorzystać bio­preparat Polyversum WP. Spośród środków chemicznych od początku tworzenia się róż brokułu do osiągnięcia przez nie dojrzałości zbiorczej można zwalczać szarą pleśń fungicydem Rovral Aquaflo 500 SC lub jego generykiem – Dymas*.

prof. dr hab. Edward Kunicki dr hab. Jacek Nawrocki
Uniwersytet Rolniczy w Krakowie
Źródło: Warzywa 01/08/2015